Het is mooi om deze alfabetische serie over allerlei Picasa-onderwerpen af te sluiten met de Z van zwart-wit, want merkwaardig genoeg is daar door de digitale fotografie weer belangstelling voor gekomen. Op Flickr zijn daarvan soms prachtige voorbeelden te zien.  

Opmerking: de ingeburgerde uitdrukking “zwart-wit” is niet correct, want men bedoelt dan toch meestal foto’s die een breed scala aan grijstinten bevatten.

En nu ik zelf intensief met het scannen van mijn oude zwart-wit foto’s bezig ben, valt het me op hoe sfeervol die foto’s vaak zijn. Daardoor mis je de kleuren niet, terwijl die er toen toch ook al waren, want dat zie ik aan mijn eerste kleurendia’s uit 1967. Maar dat zijn gewoon een ander soort foto’s – je zou bijna kunnen zeggen: “minder artistiek” en “meer realistisch”.

Het is nu andersom: je maakt kleurenfoto's en soms denk je: misschien is deze wel mooier in zwart-wit. En dat is dan in je fotoprogramma en zeker in Picasa een kwestie van een paar klikken. Maar er zijn meer mogelijkheden dan je denkt, dus toch maar doorlezen.

Als voorbeeld neem ik deze foto van dit bekende plekje in Vlissingen. Op zich niets bijzonders, maar toch aardig omdat alles zo bewust schots en scheef staat en omdat er een mooie wolkenpartij boven hangt:

In Picasa heb je een hele serie mooie effecten beschikbaar, waarvan sommige met eindeloos veel instel-mogelijkheden. Hieronder zie je de keuzemogelijkheden en ik beperk mij nu tot de rood-onderstreepte effecten en dat zijn er al vijf:

De keuze voor effect Z/W ligt uiteraard voor de hand en dat geeft het onderstaande resultaat:

Best aardig, maar een beetje saai (je krijgt hetzelfde resultaat als je Verzadiging zou kiezen en dan het schuifje op nul zou zetten).

Dat wordt al een stuk beter als je effect Gefilterd Z/W neemt, want dan kun je nabootsen wat je vroeger kreeg als je met een zwart-film in je camera een roodfilter op je lens schroefde. De blauwe lucht werd dan donkerder waardoor er een dramatisch effect kon ontstaan:

Dit is al interessanter, maar in Photoshop en waarschijnlijk ook in Photoshop Elements kun je gaan werken met "kanalen en lagen" en nog extremere effecten realiseren. Michael Freeman heeft daar bij uitgever Librero een prachtig boek over gepubliceerd.

Maar Photoshop is veel te duur en voor een doorsnee fotoliefhebber veel te ingewikkeld - zeker voor een zo’n incidenteel grapje (zie Toch maar Adobe?).

Je kunt natuurlijk ook even proberen of Sepia een aardig resultaat oplevert:

Ik vind dit niet geslaagd en ik vermoed dat deze antieke kleuring nog maar voor enkele onderwerpen bruikbaar is. Het wordt toch al gauw wat oubollig, maar als je het contrast wat groter maakt, wordt het toch nog een acceptabele prent:

Een interessantere mogelijkheid is effect Tint, want zelfs als je maar alleen op die knop klikt, heb je al “mooier zwart-wit” dan “gewoon zwart-wit”. Maar je kunt ook kiezen uit een groot spectrum van kleuren voor een duotone of nog een beetje van de oorspronkelijke kleuren laten doorschemeren zoals hieronder is gedaan:

Dit geeft een heel mysterieus resultaat dat tussen zwart-wit en kleur ligt en heel smaakvol kan zijn.

Een ander grappig effect dat wel eens van pas kan komen is Focus Z/W waarbij alles binnen een min of meer vaag begrensde cirkel nog in kleur is en alles daarbuiten zwart-wit, dus zoals hieronder waar ik de grens bewust scherp heb gekozen:

Maar er gaat toch niets boven het echte spel van licht en schaduw dat vroeger ook de kracht van de zwart-wit fotografie was, zoals bijvoorbeeld in deze mooie foto:

Hoewel je in Picasa alle ingrepen ongedaan kunt maken, doe je er toch verstandig aan om de foto waarmee je wilt gaan experimenteren eerst te exporteren en er dan in die exportmap een paar kopiën van te maken. 
Dan hou je die experimenten buiten je normale archief en kun je de verschillende resultaten goed met elkaar vergelijken. De beste resultaten kun je dan verplaatsen naar de map Picasa-bewerkingen zodat de geëxporteerde map met de minder goede resultaten weer gewoon verwijderd kan worden.

Opmerking: de map Picasa-bewerkingen wordt automatisch gemaakt als je in Picasa één van je foto's als bureaubladafbeelding kiest. Picasa snijdt die foto dan keurig bij zodat hij goed op je scherm past en maakt er een bmp-bestand in die map van.
Maar je mag die map ook best voor eigen experimenten gebruiken – alleen komen die dan gelukkig niet vanzelf op je bureaublad terecht.

In Picasa3 is er niets aan bovenstaande mogelijkheden gewijzigd of toegevoegd. Maar met collages is er wel veel meer mogelijk en hieronder zie je een vierkant framemozaïek met de hierboven gebruikte foto in rood-gefilterd zwart-wit als kern. Het is maar een ideetje: