De letter P levert om te beginnen een bijzonder onderwerp op dat helaas in Picasa niet voorkomt, namelijk perspectiefcorrectie.
Voor de meeste foto’s beschikt Picasa immers over voldoende en bovendien gemakkelijk te gebruiken bewerkingsmogelijkheden, maar soms heb je die speciale correctie toch nodig – meestal bij foto’s van hoge gebouwen, maar soms ook bij heel gewone foto’s.

Opmerking: ondanks veler verzoek is deze correctiemogelijkheid nog niet aan Picasa3 toegevoegd, maar wat niet is kan nog komen in volgende upgrades. Het is immers best een complexe correctie, vooral in combinatie met lenscorrectie (zie verder).

De onderstaande foto van het bijzondere kerkje in Sint Gerlach is daarvan een mooi voorbeeld: alles staat hier “schots en scheef”:

Opmerking: je kunt ook zeggen dat dit effect nu eenmaal onvermijdelijk is en dus als “normaal” kan worden beschouwd. Maar er is natuurlijk wel een verschil tussen “nog acceptabel” en “erg storend”.

 Het naar elkaar toelopen van opstijgende lijnen wordt perspectivische vertekening genoemd en wordt gewoon veroorzaakt doordat je je camera omhoog (soms omlaag) hebt gericht om “alles erop te krijgen”. En omdat ik in dit voorbeeld naast het middenpad ben gaan staan en mijn camera dus ook nog een beetje naar rechts heb gericht, is er niet alleen een verdwijnpunt hoog boven dit interieur, maar ook ergens rechts buiten de kerk. Alleen is dat wat minder opvallend (je ziet dat hier vooral aan de scheve rand van het verlaagde plafond boven het orgel).

Maar er is in zulke foto’s vaak een ander probleem zichtbaar dat karakteristiek is voor de zoomlenzen van digitale camera’s, namelijk dat die opstijgende lijnen vooral bij de rand van de foto behoorlijk krom zijn en dat heet tonvertekening. Dat is een lensfout die zelfs in de lenzen van duurdere camera’s niet afwezig is.

De vraag is dus of er kleine hulpprogramma’s beschikbaar zijn, waarmee je deze problemen kunt oplossen of meer “acceptabel” kunt maken. Natuurlijk zijn er ingewikkelde en soms dure programma’s waarmee dit ook kan en als je die toevallig al hebt, kun je daarmee gaan experimenteren (zie verder), maar hier wil ik mij bewust beperken tot eenvoudige en misschien gratis oplossingen. Ik heb er onlangs twee ontdekt: shift-N en pt-Lens.

Dit is een klein, maar handig programma van Marcus Hebel dat je gratis via zijn website kunt downloaden, ook in een Engelse versie. Zie: http://www.marcus-hebel.de/foto/links.html 

Als ik hetzelfde bestand in shift-N via menu File open, zie je dit venster:

Als ik dan meteen op de knop Automatic correction klik, zie je na een rekenpauze dit wonderlijke venster:

Links zie je het automatisch gecorrigeerde (“onthoekte”) beeld met een referentieraster en aan de scheve zijkanten kun je zien dat het onderste deel ingekrompen is en het bovenste deel uitgerekt.
Je kunt ook aan de scheve boven- en onderrand zien dat er ook een kleine beeldrotatie heeft plaatsgevonden. Rechts zie hoe je foto wordt geïnterpreteerd, waarbij de groene lijntjes wel de belangrijkste informatiebron voor de automatische correctie zullen zijn.

Als ik dit beeld opsla door op de knop Save and exit te klikken, worden de scheve kanten automatisch weggesneden en wordt er een nieuw bestand gemaakt (in dezelfde map) met de toevoeging _ShiftN. Daarna kun je eventueel een volgend bestand openen waarvan je het perspectief ook wilt corrigeren.

Hieronder zie je het resultaat. Door het wegsnijden van de scheve zijkanten is de foto veel vierkanter geworden, maar de opgaande lijnen staan nu wel ongeveer rechtop:

Vaak doet volledige correctie onnatuurlijk aan, er moet als het ware een restfout blijven. Maar in het programma zijn voldoende instelmogelijkheden aanwezig om het resultaat aan jouw “smaak” aan te passen.

Opmerking: uiteraard kun je daarna in Picasa nog enkele andere correcties uitvoeren, zoals aanpassing van contrast en kleur en eventueel scherpte, maar dat doet er nu even niet toe.

Maar je ziet ook dat de tonvertekening door dit programma niet is gecorrigeerd en nu zelfs nog sterker opvalt als storende factor. En dat probleem wordt de pt-Lens wel aangepakt.

Dit kleine programma van Tom Niemann kan deze vervorming automatisch corrigeren, mits de eigenschappen van jouw lens in zijn database zijn opgenomen. De kunt dat meteen zien door een demoversie van zijn website te downloaden of door eerst eens te kijken of jouw camera (en lens) in zijn overzicht wordt genoemd. 
Zie http://epaperpress.com/ptlens/

Opmerking 1: je kunt aan Tom vragen of hij genegen is om de lens van jouw camera in zijn database op te nemen. Zo ja, dan moet je testopnamen inzenden die aan bepaalde voorwaarden voldoen en het is niet zo eenvoudig om daarvoor een geschikte locatie te vinden. Op zijn website geeft hij daarover voldoende informatie. Ik heb dat voor mijn camera ook moeten doen en na een paar dagen was dat al in orde.

Opmerking 2: het programma is niet gratis, dus als je het de moeite waard vindt, moet je ongeveer 20 euro via Paypall overmaken naar Tom en dat gaat heel gemakkelijk en veilig.

Als ik dan via menu File dit bestand open, zie ik dat mijn camera wordt herkend:

 De kromming in de opgaande lijnen is nu inderdaad praktisch verdwenen en ik kan mij nu  dus helemaal concentreren op perspectiefcorrectie. Die gaat helaas niet automatisch, maar is niet echt moeilijk - je zult alleen wat moeten experimenteren.

Opmerking: je zou in deze fase het gedeeltelijk gecorrigeerde beeld al op kunnen slaan en vervolgens in Shift-N kunnen openen om de perspectiefcorrectie automatisch te laten uitvoeren – een combinatie van beide programma’s zou dus helemaal ideaal zijn.

Er zijn rechtsboven 3 schuifjes voor compensatie van de verticale convergentie, voor compensatie van de horizontale convergentie en voor compensatie van scheefstand (hier slechts in geringe mate aanwezig).

Om het bijstellen gemakkelijker te maken, kun je een hulpraster inschakelen waarvan je de spatiëring kunt aanpassen aan wat bij een bepaald object handig is (de kleur kun je kiezen, maar rood is al prima).

Opmerking: omdat het vaak om subtiele correcties gaat (vooral bij rotatie), is het verstandig om het schuifje even met de muis aan te klikken, maar vervolgens met de pijltjestoetsen stapje voor stapje de optimale stand te zoeken. Het is ook handig om dan een iets kleinere schaal te kiezen (bijvoorbeeld 90%) om goed te kunnen zien wat er aan de randen van de foto gebeurd. Ook het scroll-kwadrant kan daarbij van pas komen.

Hieronder zie je de door mij gekozen instellingen:

Als er geen donkere hoeken (vignettering) of vreemde kleuren (chromatische aberratie) zijn die ook om correctie vragen, ben ik klaar en kan ik op de knop Bewerken klikken. Er wordt dan een nieuw bestand in dezelfde map gemaakt met de toevoeging _pt.

In tegenstelling tot shift-N, snijdt pt-Lens de scheve randen niet vanzelf weg, dus dat moet je nog daarna nog in Picasa met bijsnijden doen, maar dat is een fluitje van een cent en dan is dit het resultaat:

Opmerking: je kunt dit resultaat ook wel in pt-Lens bereiken, maar dan ben je langer bezig.

Dit is dus nog beter en evenals bij shift-N kun je ervoor zorgen dat er toch nog enige “tapsheid” overblijft, waardoor het resultaat wat natuurlijker aandoet.

Bij normaal gebruik van Picasa sla je de wijzigingen door correcties zoals bijsnijden en recht maken niet op, dus de bestanden in je map(pen) zijn nog steeds je originele bestanden.

Je kunt dus de bestanden die voor deze bijzondere correcties in aanmerking komen gewoon in pt-Lens of shift-N openen, de correctie uitvoeren en het resultaat opslaan, want er worden dan toch nieuwe bestanden in dezelfde map(pen) gemaakt. Die kun je vervolgens gewoon in Picasa zien en eventueel nabewerken. Dan kun je beide versies direct vergelijken en beslissen welke behouden moet blijven. Omdat het toch om maar om een paar foto’s zal gaan, kost deze omweg weinig extra tijd. Aanbevolen dus!

Opmerking: als je de originele foto verwijderd, kun je deze speciale correcties nooit meer ongedaan maken of verbeteren, dus je moet dit wel beseffen. En als je die originele foto in Picasa reeds aan één of meer albums had toegevoegd, moet je dit nu opnieuw doen voor de gecorrigeerde versies – eventueel na aanpassing van de bestandsnaam.

pt-Lens is dus een goed hulpje voor Picasa, maar toch niet zo gemakkelijk als shift-N omdat je de perspectiefcorrectie handmatig moet uitvoeren. Bovendien heeft het programma alleen maar zin je de lens van je camera in de database bekend is, zodat de lensvervorming automatisch wordt gecompenseerd, want dat kan niet handmatig.

Maar als dat niet het geval is, zal het maken en inzenden van geschikte testopnamen voor velen toch nogal moeilijk zijn, gesteld al dat Tom genegen is om dat voor jouw camera te doen (dat kun je gewoon per e-mail aan hem vragen). Bovendien is het programma voor definitief gebruik niet helemaal gratis, maar betaling van ongeveer 20 euro is natuurlijk geen onoverkomelijk bezwaar voor dit zeer bruikbare hulpmiddel.

We zitten dus in een spagaat: shift-N zou normaal al voldoende zijn, maar is dat vaak toch niet het geval omdat de lensvervorming roet in het eten gooit en pt-Lens heeft geen nut zolang de lens van jouw camera niet in de database staat.

Dus als je beide correcties toch belangrijk vindt, zul je eens moeten kijken of “The Gimp” voor jou bruikbaar is. Dat is namelijk een zeer uitgebreid en nogal ingewikkeld bewerkings­programma dat je meer moet zien als een gratis alternatief voor Adobe Photoshop. Je kunt dit programma ook zien als een aanvulling op Picasa voor allerlei bijzondere klussen, want organisatorische faciliteiten zijn afwezig en enig gebruiksgemak is ook ver te zoeken.

Opmerking 1: de correctie voor lensvervorming vind je in dit programma onder Filters-Vervorming en de correctie voor perspectief onder Gereedschap-Transform. Beide faciliteiten zijn echter slecht uitgewerkt: voor goede correctie van de lensvervorming is de afbeelding te klein en zijn er veel te veel schuifjes en voor correctie van perspectief heeft men te veel vrijheid om helemaal de fout in te gaan. Ook ontbreken in beide situaties hulprasters, dus je moet alles “op het oog” doen en dan kan men zich deerlijk vergissen.
Dus wat mij betreft: afgekeurd en dat geldt eigenlijk ook voor Paintshop en Photoshop (Elements). Dat zijn - afgezien van de (hoge) kosten – ook geen gemakkelijke hulpjes.

Opmerking 2: Martin Vicanek heeft een heleboel plug-ins voor Photoshop ontworpen, waar­onder een zeer bruikbare perspectiefcorrector (zie http://vicanek.de/plugins/perspective.htm ). Het leuke is dat je deze kleine plug-in ook in IrfanView kunt gebruiken zoals allerlei andere Adobe 8BF filters. Het programma bevat ook een simpele correctie voor tonvertekening.

Ten slotte zie je hieronder nog een karakteristiek voorbeeld van de zonzijde van de slanke basiliek in Meerssen: links de alleen in Picasa gecorrigeerde versie, rechts inclusief correctie in shift-N (in dit geval was er geen opvallende lensvertekening):

Toch een behoorlijk verschil nietwaar?