Histogram in Picasa

Let op: de informatie hieronder en in de linker kolom is bedoeld voor Picasa2. 
Voor actuele informatie over dit onderwerp zie Histogram in Picasa

De letter H brengt mij ook bij het Histogram dat gelukkig in Picasa geen grote rol speelt, want dat schrikt maar af. Toch is het belangrijk om er wat over te zeggen.
In boeken van professionele fotografen over digitale fotografie zoals van Michael Freeman bij Librero wordt natuurlijk altijd Adobe Photoshop gebruikt om de effecten van allerlei beeldbewerkingen te demonstreren. Daarbij wordt vaak het zogenaamde histogram als uitgangspunt genomen en dat kan er bijvoorbeeld zo uitzien:

Het zwarte histogram is als het ware de som van de afzonderlijke histogrammen van de drie hoofdkleuren rood, groen en blauw (RGB). Hoewel de betekenis wel enigszins invoelbaar is, is het toch niet zo gemakkelijk om uit te leggen hoe deze grafiek tot stand komt, maar ik zal het proberen. 

Langs de horizontale as (X) staan de intensiteitswaarden van 0 tot 255, want dat is het normale 8-bits bereik van een fotobestand. Stel nu dat ik een egaal middengrijs vlak heb gefotografeerd, dan zal er bij intensiteit 128 (dus halverwege) een rood paaltje staan met een relatieve hoogte (Y-waarde) van 33,3%, maar ook een groen paaltje van 33,3% en een blauw paaltje van 33,3%. In het zwarte verzamelhistogram zou dat dan één paal van 100% geven, want alle beeldpunten (“pixels”) hebben immers precies dezelfde “tint”. 

Opmerking: die percentages worden nooit bij de Y-as aangegeven en zijn ook niet van belang. Het gaat om de relatieve verhouding van ‘bergen en dalen’. 

Nu een geleidelijk verlopend grijsvlak met alles vanaf zwart (intensiteit 0) tot wit (intensiteit 255). Dan krijg ik dus bij elke intensiteitswaarde (0-1-2-3…255) een klein paaltje met een relatieve hoogte van 100/256, dus ongeveer 0,4%. Omdat je de afzonderlijke paaltjes niet kunt onderscheiden, levert dat dus een volkomen vlakke zwarte balk op. 

Deze abstracte voorbeelden maken duidelijk hoe een histogram ontstaat. In de praktijk komen de middentinten het meest voor en is er meestal een flinke berg rond intensiteit 128. Als er ook wat lichte wolken in beeld zijn, komt er dus een smallere piek aan de rechterkant bij. En waarschijnlijk zijn er ook wel een paar schaduwpartijen die een smallere piek aan de linkerkant veroorzaken. 
De histogrammen van de hoofdkleuren zijn vaak erg verschillend en daarom wordt vanwege de eenvoud meestal alleen het zwarte verzamelhistogram getoond.

Foto correctie

Wat kan je nu met deze informatie? Als een foto naar je zin is, hoef je er niets mee. Maar die boeken gaan er nu juist over als die foto niet helemaal naar je zin is en wat je dan met zo’n histogram kunt doen om verstandige correcties aan te brengen.
Maar aangenomen dat je geen zin hebt om 700 euro uit te geven voor Photoshop (of 100 euro voor Photoshop Elements), is het dus de moeite waard om te kijken of het met Picasa ook kan.
Dat is op een simpeler manier inderdaad het geval, want als ik een bepaalde foto in het bewerkingsvenster open, kan ik met kleurenknopje rechts onder de blauwe balk ook een histogram tevoorschijn toveren:

Het is maar een kleine semitransparante afbeelding, dus je ziet de foto er doorheen. Bovendien staan de afzonderlijke histogrammen van de hoofdkleuren door elkaar en dat maakt de interpretatie iets lastiger.

Opmerking: de toegevoegde Exif-informatie over de gebruikte camerainstellingen is grappig, maar natuurlijk niet echt van belang, want daar kun je toch niets meer aan veranderen. Alleen als je een sluitertijd van een 1/2 s ziet staan, snap je misschien waarom die foto zo onscherp is. Maar die foto had dan al lang in de Prullenbak beland moeten zijn.

Het is bijna onmogelijk om de grafiek afzonderlijk te tonen, dus wat ik hieronder laat zien, is niet veel duidelijker:

De blauwe piek rechts wordt natuurlijk veroorzaakt door de overmaat aan lichtblauw in de lucht, maar voor de rest is het “spectrum” tamelijk vlak.
Het histogram wordt gemakkelijker te interpreteren als ik een zwart-wit versie van dezelfde foto gebruik:

Er is dus een overmaat aan lichte partijen en maar een relatief klein aandeel van donkere (voornamelijk de onderzijde van het kanon en de ruiten in de uitkijktoren). De foto is dus als het ware een beetje uit balans en het is dus de vraag of daar met de beschikbare correcties iets aan te verbeteren valt?
Onder de tab Afstellen zijn er 3 schuifregelaars beschikbaar: Licht invullen, Highlights en Schadows. Die hebben een direct zichtbaar effect op het histogram en dan is het ook meteen duidelijk wat die regelaars precies doen. Met Licht invullen schuift de hele grafiek naar rechts, met Highlights schuift vooral het rechter deel naar rechts (dus richting wit) en met Schadows schuift vooral het linker deel naar links (dus richting zwart).
Je kunt hierbij gauw te ver gaan, want dan zie je dat de witte lijnen links en rechts (de Y-assen) ook worden gevuld en dat betekent dat je te veel pixels zwart en/of wit hebt gemaakt die dat oorspronkelijk nog niet waren (dat heet "clipping").

In feite maak je daarmee de toonschaal ‘armer’ en je zult per foto moeten beoordelen of dit toelaatbaar is. De zwart-wit versie ziet er nu zo uit:

En de kleurenversie zo:

In beide gevallen is er dan sprake van een zekere overdramatisering van dit lichte, zonovergoten tafereeltje die niet zo passend is (de kale witte vlek in de wolk rechts van de toren is zelfs storend). Maar dankzij het histogram is de oorzaak nu duidelijk en dat betekent dus dat zulke correcties niet louter een “kwestie van smaak” zijn. 

Dit geldt ook voor klakkeloos gebruik van de 3 automatische correcties onder de tab Basisbew(erkingen): Autocontrast, Autokleur en “Ik doe een gok” (het laatste is vermoedelijk een combinatie van allebei). Die zijn vooral bedoeld voor hopeloze gevallen en dat zijn meestal flink onderbelichte foto’s die je om sentimentele redenen nog niet verwijderd hebt.

Conclusie

Hoewel de eenvoudige correctiemogelijkheden in Picasa niet vergelijkbaar zijn met de professionele en zeer uitgebreide mogelijkheden van Photoshop, zijn ze toch voldoende voor de gewone fotoliefhebber. In twijfelgevallen kan het histogram dus ook in Picasa helpen om overdrijving te voorkomen. En daar ging het mij om. 

Opmerking: er bestaan inmiddels twee of drie programma's die op een professioneler niveau doen wat Picasa heeft voorgedaan, namelijk Adobe Lightroom, Apple Aperture en Microsoft iView. Dus als je niet helemaal tevreden bent over Picasa, moet je het in die richting zoeken.

Voor actuele informatie over Picasa3 zie Histogram in Picasa

Meer over fotografie en het histogram

Kijk voor meer informatie over fotografie en digitale camera's bij de online fotografie cursus. Er staat op deze site ook een overzicht van foto producten.

Over het histogram is ook informatie beschikbaar. Bijvoorbeeld het artikel over histogram en de bespreking van highkey en lowkey.