 |
Concordialaan 5 6712 GL Ede Tel: 0318 - 61 28 62 |
|||||||||
| ||||||||||
Door E. de Frel
Wie de naaimachine uitgevonden heeft, is niet eenvoudig te zeggen. Er zijn in ieder geval meer dan genoeg kanshebbers op de titel.
Het verhaal begint in 1755 in Londen als een Duitse immigrant, Charles
Weisenthal, patent aanvraagt op een naald die gebruikt kan worden voor
mechanisch naaien. Hij heeft echter geen idee hoe de machine eromheen
zou moeten werken. Nog 34 jaren verstrijken voordat de Engelsman Thomas
Saint uitvindt wat de eerste echte naaimachine genoemd zou kunnen
worden. Deze uitvinding blijft echter beperkt tot een patent op het
ontwerp voor een machine om leer te stikken, want als men later
probeert naar aanleiding van Saints ontwerp een machine te bouwen, lukt
dat niet zonder ingrijpende aanpassingen.
Zo rond 1810 maakt de Duitser Balthasar Krems een apparaat om petten mee te naaien, maar hij vraagt er nooit patent op aan. In diezelfde tijd zit in Australië Josef Madersperger ook niet stil. Deze man produceert een serie machines in het begin van de negentiende eeuw en verkrijgt een patent in 1814.
Fabriekje
Iemand
die zeker aanspraak maakt op de titel ”uitvinder van de naaimachine” is
Barthélemy Thimonnier, een arme kleermaker uit Frankrijk. In 1830
ontwerpt en fabriceert hij een redelijk praktische, bijna geheel houten
naaimachine. Hij borduurt daarbij voort op de uitvindingen van
Weisenthal en Saint. Thimonnier begint een klein fabriekje met tachtig
machines en krijgt in 1840 een grote order voor het maken van
legerkleding. De kleermaker probeert zijn machine te verbeteren en
vraagt patenten aan in Engeland en Amerika; hij wordt echter
voorbijgestreefd door betere ontwerpen van anderen. Een groep
kleermakers die zich in hun bestaan bedreigd voelen door de komst en
het succes van de naaimachine, bestormt tot twee keer toe de fabriek en
vernielt de machines. Thimonnier overlijdt in 1857 in het armenhuis.
Wedstrijd
Ondanks
de enorme vlaag van naaimachine-uitvindingen in de eerste helft van de
negentiende eeuw wijzen de meeste Amerikanen hun landgenoot Elias Howe
aan als de uitvinder van het alom geprezen instrument. In 1844 heeft
hij het prototype klaar en een jaar later ontvangt hij patent op zijn
ontwerp. Howe probeert meteen de kleermakersindustrie warm te maken
voor zijn uitvinding. Hij organiseert zelfs een wedstrijd tussen de
machine en enkele 'ouderwetse' handnaaiers. Ondanks de glorierijke
overwinning van de machine en maanden van demonstraties is de wereld
nog niet klaar voor mechanisch naaien: Howe verkoopt geen enkel
exemplaar.
Hij probeert het vervolgens in Engeland, maar daar
krijgt hij eveneens weinig voet aan de grond. Wanneer hij uiteindelijk
straatarm terugkeert naar Amerika, blijkt dat daar de interesse voor
het machinaal naaien gewekt is en dat tientallen fabrieken, inclusief
de beroemde Singer, druk bezig zijn naaimachines te produceren. Die
activiteiten zijn overigens in strijd met het patent van Howe. Een
lange serie rechtsgedingen volgt en een schikking wordt pas bereikt als
de grootste fabrieken hun patenten op één hoop gooien om zo hun
monopolie te verdedigen.
Denk je aan naaimachines, dan denk je aan Singer. Het bedrijf van oprichter Isaac M. Singer vindt zelf geen bijzondere machines uit, maar is een markleidende pionier door onder meer het huur-koopsysteem en agressieve verkooptechnieken. In 1860, vijftien jaar nadat Howe zijn patent verwerft, is Singer de grootste producent van naaimachines ter wereld. Nu komen de meeste naaimachines uit China. Zowel Isaac Singer als Elias Howe is multi-miljonair als hij sterft.
Wie de naaimachine heeft uitgevonden, is achteraf moeilijk vast te stellen. Duidelijk is echter dat zonder het werk van de talloze kleine uitvinders de droom van het mechanisch naaien nooit was uitgekomen. Ondertussen is het een hulpmiddel dat ook voor quilters heel normaal is.
Dit artikel is op 9 mei 2000 is iets andere vorm verschenen in het Reformatorisch Dagblad
Advies
Overweegt u de aanschaf van een naaimachine? Kijk dan eens op de pagina met
10 tips voor de aanschaf van een naaimachine.
Zie voor informatie over de geschiedenis van de naaimachine ook het artikel op wikipedia over de naaimachine.
Voor borduren, borduurpakketten, quilten, quiltpakketten, handwerken, workshops, cursussen, patchwork, handwerkstoffen, quiltstoffen, borduurstoffen, DMC-garen, Anchor-garen, borduurpakketten van der Hulst, van Mattie de Bruine en eigen borduurpakketten.
